Achtergrondinformatie over wetenschap

Hieronder volgt een korte beschrijving van wat wetenschap is, en de overeenkomsten en verschillen tussen Expeditie Moendoes en wetenschap.

Onderzoekende houding
Wetenschappers stellen voortdurend allerlei vragen. Ze proberen de wereld om hen heen te begrijpen. In Expeditie Moendoes worden ook allerlei vragen gesteld over de planeet, in de vorm van vragenkaartjes. In werkelijkheid krijgen wetenschappers natuurlijk geen kant-en-klare onderzoeksvragen aangereikt. Die bedenken ze zelf.

Publiceren
Wetenschappers maken de resultaten van hun onderzoek bekend door ze te publiceren in een wetenschappelijk tijdschrift. Wetenschappelijke kennis is dus openbaar. Dit is vergelijkbaar met de antwoorden, die ook voor iedereen beschikbaar worden als leerlingen een vraag goed beantwoord hebben. Pas als resultaten gepubliceerd zijn, tellen ze echt mee. Wetenschappelijke tijdschriften zijn namelijk altijd peer reviewed: artikelen worden voor publicatie nagekeken en beoordeeld door collega-wetenschappers.

Reviewers
Voordat een artikel daadwerkelijk wordt gepubliceerd, wordt het eerst opgestuurd naar en goed nagekeken door enkele andere onderzoekers, vaak zonder dat deze zich bekend maken. Deze reviewers beoordelen of het onderzoek goed is uitgevoerd (denk aan controleproeven en rekenfouten) en of de conclusies sterk genoeg zijn om te publiceren. Dit is te vergelijken met de docent die controleert of de leerling het juiste antwoord heeft gevonden, voordat het antwoord gepubliceerd mag worden.

Voortbouwen op bestaande kennis
Sommige van de moeilijkere vragen in Expeditie Moendoes zijn alleen te beantwoorden met behulp van de antwoorden op andere vragen. Dat is in werkelijkheid ook zo. Een onderzoeksvraag bouwt voort op bestaande kennis. Ook Isaac Newton zei: “Als ik misschien wat verder heb kunnen kijken, dan is dat omdat ik op de schouders van reuzen kon staan.”

Samenwerken
Wetenschappers werken zelden helemaal alleen. Daarom mogen leerlingen ook in Expeditie Moendoes in groepjes werken. Onderzoek doen kost vaak veel tijd (denk aan het uitvoeren van experimenten) en twee weten meer dan één. Bovendien werken wetenschappers ook nog eens samen doordat ze soms doorbouwen op de resultaten van anderen.

Competitie
Natuurlijk is er binnen de wetenschap ook competitie, en die gaat net als in Expeditie Moendoes vaak om publicaties.

Geen ‘juiste’ antwoorden
Er zijn natuurlijk ook verschillen tussen Expeditie Moendoes en de echte wetenschappelijke wereld. Bijvoorbeeld bij het controleren van de antwoorden. Op school en in het spel gaat het om het weten van het juiste antwoord: het is goed of het is fout. In de wetenschap kan dat meestal niet: je kunt nooit zeker weten of een antwoord klopt. Wetenschap is gebaseerd op voortschrijdend inzicht en mensenwerk. Het komt dus voor dat gepubliceerde kennis later toch niet juist blijkt te zijn. Daarom gaat het in de wetenschap altijd om het zoeken en verdedigen van het best mogelijke antwoord dat we nu kunnen geven.

Vakgebieden
Binnen de wetenschap zijn heel veel verschillende vakgebieden te onderscheiden, waarvan een aantal ook terug te vinden is in de bronnen en vragen van het spel: taalwetenschappen, cultuurwetenschappen, geschiedenis, aardrijkskunde, biologie, natuurkunde en wiskunde.

Specialisatie
Wetenschappers zijn vaak in één vakgebied heel erg goed. Het is nou eenmaal makkelijker om vragen te beantwoorden over iets waar je al het een en ander van weet.